Temperatura odczuwalna to wartość w stopniach Celsjusza, która mówi, jak zimno lub gorąco odczuwa człowiek przy danej pogodzie. Zimą obniża ją wiatr, a latem podnoszą wilgotność i słońce, dlatego przy 0°C i silnym wietrze odczuwamy kilka stopni mrozu, a przy 32°C i parnym powietrzu znacznie więcej niż 32°C. Temperatura rzeczywista to pomiar na wysokości 2 m w cieniu.
- Temperaturę powietrza mierzy się i prognozuje na wysokości 2 m nad gruntem, w cieniu.
- Zimą wiatr zwiększa utratę ciepła: przy -10°C i wietrze 30 km/h odczuwalna to około -20°C.
- Latem wilgotność utrudnia pocenie się, a bezpośrednie słońce może dodać nawet kilka stopni.
- Termometr za oknem w słońcu zawyża temperaturę, nawet o kilka do kilkunastu stopni.
- Na stronach miast PogodaPolski temperatura odczuwalna jest podawana obok rzeczywistej.
Ile jest stopni: jak mierzy się temperaturę powietrza
Temperatura powietrza w prognozach i pomiarach to według IMGW-PIB temperatura zmierzona lub prognozowana na wysokości 2 m nad gruntem, w cieniu, czyli w miejscu nienarażonym na bezpośrednie promienie słońca. Na stacjach meteorologicznych termometry stoją w specjalnych, przewiewnych osłonach, z dala od budynków i asfaltu.
Dzięki temu pomiary z różnych miejsc można ze sobą porównywać. Taka temperatura nie zawsze jednak odpowiada temu, co czujemy na skórze. Na słońcu, przy wietrze czy w parnym powietrzu to samo „20 stopni” odczuwamy zupełnie inaczej. Do opisania tego odczucia służy temperatura odczuwalna.
Co to jest temperatura odczuwalna
Temperatura odczuwalna to szacunek, jak zimno lub ciepło odczuwa człowiek, wyrażony w stopniach Celsjusza. IMGW-PIB nazywa ją jednym z najbardziej użytecznych i łatwych w interpretacji wskaźników biometeorologicznych.
Przy jej obliczaniu, w zależności od przyjętego modelu, uwzględnia się:
- temperaturę powietrza, czyli punkt wyjścia,
- wiatr, który zimą zwiększa utratę ciepła z ciała,
- wilgotność, która latem utrudnia chłodzenie się przez pot,
- czasem także promieniowanie słoneczne, które ogrzewa skórę i ubranie.
Różne serwisy liczą temperaturę odczuwalną różnymi wzorami, dlatego w dwóch aplikacjach możesz zobaczyć nieco inne wartości przy tej samej temperaturze. PogodaPolski pokazuje wartość z Open-Meteo, która łączy efekt wychłodzenia przez wiatr, wilgotność powietrza i promieniowanie słoneczne.
Zimą: wiatr i efekt wychłodzenia
Zimą temperatura odczuwalna jest niższa od rzeczywistej, bo wiatr zdmuchuje cienką warstwę ogrzanego powietrza przy skórze. Im silniej wieje, tym szybciej tracimy ciepło.
Najpopularniejszy wzór na wychłodzenie przez wiatr (ang. wind chill) stosuje m.in. amerykańska służba meteorologiczna NWS. Działa on przy temperaturze do 10°C i wietrze od około 5 km/h. Przykładowe wartości obliczone tym wzorem:
| Temperatura | wiatr 10 km/h | wiatr 20 km/h | wiatr 30 km/h | wiatr 50 km/h |
|---|---|---|---|---|
| 5°C | 3°C | 1°C | 0°C | -1°C |
| 0°C | -3°C | -5°C | -6°C | -8°C |
| -5°C | -9°C | -12°C | -13°C | -15°C |
| -10°C | -15°C | -18°C | -20°C | -22°C |
| -15°C | -21°C | -24°C | -26°C | -29°C |
Według NWS przy temperaturze odczuwalnej około -28°C odsłonięta skóra może ulec odmrożeniu w ciągu mniej więcej 30 minut. W polskich warunkach takie wartości zdarzają się przy silnym mrozie połączonym z wiatrem, zwłaszcza w górach. Prędkość wiatru w prognozie i jej znaczenie opisujemy w artykule o wietrze i skali Beauforta.
Latem: wilgotność, punkt rosy i słońce
Latem temperatura odczuwalna bywa wyższa od rzeczywistej, bo przy dużej wilgotności pot paruje wolniej i ciało gorzej się chłodzi. Dlatego 30°C w suchym powietrzu znosimy lepiej niż 30°C w parny, duszny dzień.
Wilgotność najlepiej oceniać przez punkt rosy, czyli temperaturę, do której trzeba ochłodzić powietrze, żeby zaczęła się skraplać para wodna. Im wyższy punkt rosy, tym więcej wilgoci w powietrzu. Gdy punkt rosy zbliża się do 20°C, powietrze większość osób odczuwa jako ciężkie i duszne, nawet jeśli temperatura nie jest rekordowa. Punkt rosy pokazujemy na stronach miast obok wilgotności.
Amerykańska NWS podaje przykład: przy 38°C (100°F) i wilgotności 55% odczuwalna temperatura to około 51°C. Dodaje też, że bezpośrednie słońce może podnieść tę wartość nawet o około 8°C (15°F). Takie ekstremalne połączenia zdarzają się w Polsce rzadko, ale już przy 30–33°C i dużej wilgotności organizm jest mocno obciążony. Jak radzić sobie z gorącem, piszemy w artykule o upałach w Polsce.
Dlaczego termometr w słońcu kłamie
Termometr wystawiony na słońce mierzy nie temperaturę powietrza, ale temperaturę samego siebie, nagrzanego promieniami. Do tego dochodzi ciepło od ściany, parapetu i okna.
Najczęstsze błędy przy domowych pomiarach:
- termometr na południowej lub zachodniej ścianie, w pełnym słońcu,
- czujnik tuż przy szybie lub nad parapetem, który oddaje ciepło,
- termometr samochodowy po postoju na słońcu albo w korku na rozgrzanym asfalcie,
- czujnik nad trawnikiem w nocy: przy gruncie bywa wyraźnie zimniej niż na wysokości 2 m.
W słoneczny, bezwietrzny dzień różnica między takim termometrem a pomiarem w cieniu może wynosić kilka, a nawet kilkanaście stopni. Jeśli chcesz mierzyć sam, umieść czujnik w cieniu, po północnej stronie domu, z dala od ściany.
Pogoda odczuwalna w praktyce: trzy przykłady
Ta sama temperatura może oznaczać zupełnie inne warunki. Trzy typowe sytuacje z polskiej pogody:
- Mroźny, wietrzny poranek. Termometr pokazuje -5°C, ale wieje 30 km/h. Według wzoru NWS odczuwalna to około -13°C, więc czapka, rękawiczki i szalik są konieczne, a dzieci na spacerze szybciej marzną.
- Chłodny dzień nad morzem. Przy 5°C i silnym wietrze od morza (50 km/h) odczuwalna spada do około -1°C. Spacer po plaży w listopadzie bywa więc zimniejszy niż w mieście w głębi lądu przy tej samej temperaturze.
- Parny dzień w mieście. Przy 30°C, wysokim punkcie rosy i bez wiatru organizm słabo się chłodzi. Odczuwalna jest wyraźnie wyższa niż na termometrze, zwłaszcza w pełnym słońcu i na nagrzanym asfalcie.
IMGW-PIB udostępnia w serwisie biometeorologicznym (biometeo.imgw.pl) prognozę temperatury odczuwalnej w cieniu i kalkulator, w którym można ją policzyć samemu.
Ile dzisiaj jest stopni: gdzie sprawdzić aktualną temperaturę
Aktualną temperaturę dla ponad 400 miejscowości znajdziesz na ich stronach w PogodaPolski. Obok temperatury rzeczywistej pokazujemy temperaturę odczuwalną, a także maksimum i minimum na dziś, wilgotność, punkt rosy i wiatr.
Przykłady:
- aktualna temperatura i pogoda odczuwalna w Warszawie,
- ile jest stopni w Krakowie,
- temperatura dzisiaj we Wrocławiu,
- temperatura w Suwałkach, często jednym z najzimniejszych miast kraju.
Obraz całego kraju daje mapa prognozy temperatury na 7 dni w zakładce radar i mapy pogody dla Polski. Na stronie głównej zobaczysz z kolei mapę Polski z aktualną temperaturą w największych miastach.
Ile jutro będzie stopni i jak zimna będzie noc
Temperaturę na jutro odczytasz z prognozy dziennej: pierwsza liczba to maksimum w ciągu dnia, druga to minimum w nocy. Dokładny przebieg z godziny na godzinę pokazuje prognoza godzinowa, którą opisujemy w poradniku pogoda godzinowa.
Kilka praktycznych wskazówek:
- Temperatura w nocy spada najniżej zwykle tuż przed wschodem słońca.
- Bezchmurna, bezwietrzna noc jest chłodniejsza niż pochmurna, bo ziemia szybciej oddaje ciepło. Wiosną i jesienią grozi wtedy przymrozek przy gruncie, nawet gdy prognoza na 2 m pokazuje kilka stopni powyżej zera.
- Maksimum w dzień pojawia się zwykle po południu, a nie w samo południe.
- Odczuwalna w prognozie to wskazówka do ubioru: przy wietrze ubierz się cieplej, niż wskazuje sama temperatura.
Jeśli planujesz wyjazd albo prace w ogrodzie, zajrzyj też do prognozy na jutro i na weekend oraz do tekstu o przymrozkach.
Najczęstsze pytania
Ile jest teraz stopni w moim mieście?
Aktualną temperaturę i temperaturę odczuwalną zobaczysz na stronie swojej miejscowości w PogodaPolski, np. pogoda Warszawa lub pogoda Kraków. Wartości pochodzą z modeli numerycznych przez Open-Meteo i są aktualizowane na bieżąco, a obok znajdziesz maksimum i minimum na dziś.
Co oznacza temperatura odczuwalna?
To szacunek, jak ciepło lub zimno odczuwa człowiek, wyrażony w stopniach Celsjusza. Uwzględnia temperaturę powietrza, wiatr i wilgotność, a w niektórych modelach także promieniowanie słoneczne. Nie zastępuje pomiaru temperatury, tylko opisuje odczucie.
Ile jutro będzie stopni?
Sprawdź prognozę na stronie swojego miasta: w części na 16 dni podajemy temperaturę maksymalną w dzień i minimalną w nocy, a w prognozie godzinowej temperaturę na każdą godzinę.
Jaka będzie temperatura dzisiaj w nocy?
Temperaturę w nocy pokazuje prognoza godzinowa oraz wartość minimalna w prognozie dziennej. Najniższa temperatura występuje zwykle tuż przed wschodem słońca, a przy bezchmurnym niebie i słabym wietrze może być kilka stopni niższa niż w pochmurną noc.
Dlaczego termometr na balkonie pokazuje więcej niż prognoza?
Termometr nagrzewa się od słońca, od ściany budynku i ciepła z mieszkania. Pomiary meteorologiczne wykonuje się w cieniu, w osłonie meteorologicznej, na wysokości 2 m, z dala od budynków. Dlatego domowy termometr w słońcu potrafi zawyżać wynik nawet o kilka do kilkunastu stopni.
Oficjalne ostrzeżenia: IMGW-PIB. Dane w serwisie: RainViewer, Open-Meteo i NOAA GFS.
