Wiatr dzisiaj: jak czytać prędkość i porywy, skala Beauforta i wiatr halny

Wiatr dzisiaj opisują w prognozie dwie liczby: prędkość średnia i porywy, czyli krótkie, nagłe wzmocnienia wiatru. Według IMGW-PIB ostrzeżenie przed silnym wiatrem wydaje się, gdy średnia prędkość osiągnie 55 km/h albo porywy 70 km/h. W skali Beauforta odpowiada to mniej więcej 7–8 stopniowi. Najsilniej wieje w Polsce od listopada do marca, na wybrzeżu i w górach, gdzie dochodzi jeszcze wiatr halny.

Prędkość średnia a porywy wiatru

Prędkość średnia to wiatr uśredniony z dłuższego czasu (w meteorologii standardowo z 10 minut), a poryw to krótkie, nagłe uderzenie wiatru. W prognozie zawsze warto patrzeć na obie wartości, bo szkody wyrządzają przede wszystkim porywy.

IMGW-PIB definiuje poryw jako nagły wzrost prędkości wiatru, przewyższający średnią o co najmniej 5 m/s (18 km/h) i trwający nie dłużej niż 2 minuty. Przykład z prognozy: „wiatr 30 km/h, w porywach do 65 km/h” oznacza, że przez większość czasu wieje umiarkowanie, ale co jakiś czas przychodzą uderzenia, które łamią gałęzie i przewracają rowery.

Prędkość wiatru mierzy się standardowo na wysokości 10 m nad ziemią, na otwartej przestrzeni. Na osiedlu między blokami bywa słabiej, ale w przewężeniach między budynkami i na mostach wiatr potrafi się wyraźnie wzmagać. Na stronach miast PogodaPolski prędkość wiatru i porywy pochodzą z modeli numerycznych udostępnianych przez Open-Meteo i odnoszą się właśnie do wysokości 10 m.

Jednostki: km/h, m/s i węzły

W prognozach dla lądu w Polsce podaje się zwykle km/h, w komunikatach naukowych i lotniczych m/s, a na morzu węzły i stopnie Beauforta. Przeliczenie jest proste:

• 1 m/s = 3,6 km/h,
• 1 węzeł = 1,852 km/h (około 0,5 m/s),
• 10 m/s = 36 km/h, 20 m/s = 72 km/h, 32 m/s = 115 km/h.

IMGW-PIB stosuje też opisowe określenia średniej prędkości wiatru. „Wiatr słaby” to do około 18 km/h, „umiarkowany” 18–29 km/h, „dość silny” 29–40 km/h, „silny” 40–50 km/h, „bardzo silny” 50–72 km/h, „wichura” 72–115 km/h, a powyżej 115 km/h mówi się o wietrze o sile huraganu.

Skala Beauforta: tabela prędkości wiatru

Skala Beauforta to 13-stopniowa, opisowa skala siły wiatru, używana głównie w prognozach morskich. Prędkości w tabeli pochodzą ze słownika IMGW-PIB, a opis skutków na lądzie to typowe obserwacje.

Na lądzie średni wiatr rzadko osiąga najwyższe stopnie skali, ale porywy podczas wichur i burz bywają o kilka stopni silniejsze od wiatru średniego.

Wiatr halny w Tatrach i na Podhalu

Wiatr halny to lokalna nazwa wiatru fenowego na Podhalu i w Tatrach. IMGW-PIB opisuje fen jako ciepły, suchy i zwykle silny wiatr wiejący od grzbietów górskich w stronę dolin. Wiatry fenowe występują w Polsce także w Sudetach i innych częściach Karpat.

Halny powstaje, gdy wilgotne powietrze napływa z południa na Tatry, wznosi się po stronie słowackiej, traci wilgoć w postaci opadów, a potem opada na polską stronę. Opadając, ogrzewa się i wysusza. Efekt jest gwałtowny: temperatura rośnie, wilgotność spada, a porywy wiatru niszczą lasy i dachy.

Kilka faktów o halnym:

1. Wieje najczęściej w październiku i listopadzie, rzadziej w lutym i marcu.
2. Trwa zwykle od kilku godzin do 2–3 dni.
3. Najsilniejszy znany halny wiał w maju 1968 r.: według badaczy porywy na Kasprowym Wierchu przekroczyły wtedy 80 m/s, czyli około 290 km/h.
4. W grudniu 2013 r. halny powalił duże połacie lasu w Tatrach i na Podhalu.

Halny źle znosi wiele osób, bo łączy szybki wzrost temperatury, suche powietrze i silny wiatr. Przed wyjściem w góry sprawdź prognozę na stronie pogoda Zakopane lub pogoda Nowy Targ oraz komunikaty TOPR. Więcej o planowaniu wycieczek przeczytasz w artykule pogoda w górach.

Orkany i jesienno-zimowe wichury

Najsilniejsze wichury w Polsce przynoszą głębokie niże znad Atlantyku, nazywane potocznie orkanami. Według Krajowego Planu Zarządzania Kryzysowego bardzo silny wiatr występuje najczęściej od listopada do marca, a najbardziej narażone są wybrzeże, zachodnia i środkowa Polska oraz góry i przedgórza.

Przykładem jest orkan Kyrill z 18–19 stycznia 2007 r., który przeszedł nad całą Europą Środkową. W Polsce zginęło wtedy sześć osób, a bez prądu na długo zostało około miliona gospodarstw domowych. Na wybrzeżu przy takich niżach dochodzi też do sztormów na Bałtyku. Jak sprawdzić warunki nad morzem, piszemy w tekście pogoda nad morzem, a prognozę znajdziesz m.in. na stronach pogoda Hel i pogoda Łeba.

Latem silny wiatr przynoszą głównie burze. Porywy w czasie nawałnic bywają lokalnie równie silne jak podczas zimowych orkanów, ale trwają krócej i obejmują mniejszy obszar.

Ostrzeżenia IMGW przed silnym wiatrem

IMGW-PIB wydaje ostrzeżenia przed silnym wiatrem w trzech stopniach. Kryteria opublikowane w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowym z 2025 r. wyglądają tak:

Wystarczy spełnienie jednego z warunków: albo średniej prędkości, albo porywów. Jak czytać treść ostrzeżenia i czym różnią się stopnie, wyjaśniamy w artykule o stopniach ostrzeżeń IMGW.

Wiatr nad Polską dzisiaj: gdzie sprawdzić

Wiatr dzisiaj dla swojej miejscowości sprawdzisz na jej stronie w PogodaPolski. Pokazujemy tam aktualną prędkość i kierunek wiatru w km/h, porywy, maksymalną prędkość na dziś, a w prognozie godzinowej i 16-dniowej także to, kiedy wiatr się wzmoże. Gdy porywy na dziś osiągają 40 km/h lub więcej, wyświetlamy dodatkową wskazówkę.

Obraz całego kraju daje mapa prognozy wiatru na 7 dni z modelu GFS w zakładce radar pogodowy i mapy prognozy. Widać na niej, gdzie wieje najsilniej i jak zmienia się kierunek wiatru po przejściu frontu.

Jak się zachować przy silnym wietrze

Przy silnym wietrze największym zagrożeniem są spadające gałęzie, drzewa i elementy dachów. Kilka prostych zasad:

• nie parkuj pod drzewami i przy starych budynkach, omijaj parki i lasy,
• zabezpiecz lub schowaj meble balkonowe, doniczki i trampoliny,
• jedź wolniej, szczególnie na mostach, wiaduktach i odsłoniętych odcinkach dróg, uważaj na boczne podmuchy,
• w górach przy halnym zrezygnuj z wyjścia na grań i do lasu,
• nad morzem przy sztormie nie wchodź na falochrony i molo.