Radar burz to zwykła mapa radarowa opadów czytana pod kątem burz: komórki burzowe widać jako małe, bardzo intensywne plamy w kolorach czerwonym, różowym lub fioletowym, które szybko rosną i się przesuwają. Z animacji z ostatniej godziny da się ocenić kierunek i prędkość burzy, a więc przybliżoną godzinę jej dotarcia. Radar nie pokazuje piorunów, dlatego warto łączyć go z mapą wyładowań i z ostrzeżeniami IMGW-PIB.
- Burza na radarze to zwarta plama z rdzeniem powyżej około 50 dBZ, czyli czerwona, różowa lub fioletowa.
- Czas dotarcia policzysz z animacji: odległość od burzy podzielona przez jej prędkość.
- Burze przesuwają się zwykle z prędkością kilkudziesięciu kilometrów na godzinę, więc 20 km to często mniej niż pół godziny.
- Pioruny pokazują sieci detekcji wyładowań, m.in. system PERUN w IMGW-PIB i społeczna sieć Blitzortung.
- Czy dzisiaj będzie burza, najlepiej sprawdzić rano w ostrzeżeniach IMGW-PIB i prognozie ESTOFEX.
Radar burz: co pokazuje, a czego nie
Radar burz pokazuje opady, które niesie burza: ulewny deszcz, grad i strefy najsilniejszych prądów w chmurze. Nie jest to osobne urządzenie. To ta sama mapa radarowa, z której korzystasz przy zwykłym deszczu, tylko patrzysz na nią pod kątem kilku charakterystycznych cech. Dane pochodzą z sieci POLRAD, czyli 10 radarów IMGW-PIB rozmieszczonych w całym kraju.
Radar nie widzi natomiast piorunów, trąb powietrznych ani samego wiatru przy ziemi. Silne porywy, które łamią drzewa, często występują przed strefą najsilniejszego opadu, gdzie mapa pokazuje jeszcze niewiele. Dlatego radar burz w Polsce warto łączyć z dwoma innymi źródłami: mapą wyładowań i oficjalnymi ostrzeżeniami. O tym, jak powstają burze i kiedy jest ich najwięcej, piszemy w artykule burze w Polsce: kiedy są najczęściej.
Jak rozpoznać burzę na radarze
Burza na radarze to mała, zwarta plama z bardzo intensywnym środkiem, która w ciągu kilkudziesięciu minut potrafi wyraźnie urosnąć. Deszcz z frontu wygląda inaczej: to szeroki, dość jednolity pas w kolorach niebieskich, który powoli przesuwa się przez kraj. Najważniejsze typy ech burzowych:
| Wygląd na radarze | Co to jest | Na co uważać |
|---|---|---|
| pojedyncza okrągła plama z czerwonym środkiem | pojedyncza komórka burzowa | ulewa i pioruny przez 30–60 minut |
| kilka komórek w grupie | burza wielokomórkowa | nowe komórki rosną obok starych, burza trwa dłużej |
| długa, wąska linia silnych ech | linia szkwałowa | silne porywy wiatru na przedzie linii |
| linia wygięta w łuk | echo łukowe | bardzo silny wiatr w środku łuku |
| komórka z wyrostkiem w kształcie haczyka | superkomórka | duży grad, możliwa trąba powietrzna |
Rdzeń burzy ma zwykle odbiciowość powyżej około 50 dBZ, co na większości map oznacza kolor czerwony lub różowy. Wartości powyżej 55–60 dBZ, pokazywane na fioletowo lub biało, często wskazują na grad. Więcej o groźnych zjawiskach towarzyszących burzom przeczytasz w tekście grad, trąby powietrzne i nawałnice.
Mapa wyładowań: PERUN i Blitzortung
Pioruny rejestrują sieci detekcji wyładowań, które odbierają fale radiowe wysyłane przez każdy piorun. Kilka czujników jednocześnie „słyszy” to samo wyładowanie, a z różnicy czasu dotarcia sygnału oblicza się jego położenie. W Polsce IMGW-PIB prowadzi system PERUN. Dane o wyładowaniach doziemnych można nałożyć na mapę radarową w serwisie meteo.imgw.pl.
Popularna jest też społeczna sieć Blitzortung, tworzona przez wolontariuszy, którzy stawiają odbiorniki w domach. Jej mapy są dostępne bezpłatnie dla całej Europy.
Mapa wyładowań przydaje się szczególnie na początku burzy, gdy chmura dopiero rośnie. Pierwsze pioruny pojawiają się często, zanim radar pokaże silny opad, a ich liczba szybko rośnie, gdy burza się rozwija. PogodaPolski nie ma własnej mapy wyładowań. Na naszej stronie znajdziesz radar opadów i prognozę, a dane o piorunach warto sprawdzić w serwisach wymienionych wyżej.
O której godzinie dzisiaj będzie burza: jak policzyć czas dotarcia
Godzinę dotarcia burzy da się ocenić z animacji radaru, gdy burza już istnieje. Wystarczy prosty rachunek:
- Uruchom animację na radarze burz dla Polski i obejrzyj ostatnie 30–60 minut.
- Znajdź komórkę, która zmierza w Twoją stronę, i zapamiętaj jej położenie na początku i na końcu animacji.
- Oszacuj, ile kilometrów pokonała. Pomocna jest odległość między znanymi miastami.
- Policz prędkość: na przykład 25 km w 30 minut to 50 km/h.
- Zmierz odległość od burzy do Twojej miejscowości i podziel przez prędkość. Przy 50 km/h burza oddalona o 25 km dotrze za około pół godziny.
Burze nad Polską przesuwają się zwykle z prędkością kilkudziesięciu kilometrów na godzinę, najczęściej z zachodu lub południowego zachodu. Linie szkwałowe bywają szybsze niż pojedyncze komórki, a burze w słabym wietrze potrafią niemal stać w miejscu i przez godzinę zalewać jedną okolicę. Rachunek ma jednak ograniczenia. Burza może osłabnąć, skręcić lub zniknąć, a obok mogą powstać nowe komórki, których jeszcze nie widać. Dlatego sprawdzaj radar co 10–15 minut, aż sytuacja się wyjaśni.
Dla największych miast mamy przybliżone mapy, na przykład radar burz Kraków, radar burz Katowice i radar Lublin. Pod mapą znajdziesz godzinową szansę opadów, która pomaga ocenić, czy po przejściu jednej burzy przyjdą kolejne.
Czy dzisiaj będzie burza: prognozy i ostrzeżenia
Czy dzisiaj będzie burza, najlepiej sprawdzić rano, zanim na radarze pojawią się pierwsze komórki. Masz do dyspozycji trzy rodzaje informacji.
Ostrzeżenia IMGW-PIB
IMGW-PIB wydaje ostrzeżenia przed burzami, często z gradem, dla powiatów, w trzech stopniach. Ostrzeżenie opisuje przewidywaną sumę opadu, siłę porywów wiatru i prawdopodobieństwo wystąpienia zjawiska. Nie oznacza, że burza przejdzie nad każdą miejscowością w powiecie, ale mówi, że warunki do burz są dobre. Znaczenie kolorów wyjaśniamy w artykule o stopniach ostrzeżeń IMGW. Na stronach miast, na przykład pogoda Rzeszów, pokazujemy ostrzeżenia obowiązujące w województwie.
Prognoza ESTOFEX
ESTOFEX to europejski projekt, w którym meteorolodzy przygotowują prognozy burz dla całej Europy. Na mapie zaznaczają obszary, gdzie wyładowania są prawdopodobne, oraz stopnie zagrożenia od 1 do 3 dla groźnych zjawisk: dużego gradu, silnego wiatru, ulew i trąb powietrznych. Stopień 3 wydawany jest rzadko i oznacza ryzyko bardzo groźnych burz.
Prognoza godzinowa
W prognozie godzinowej dla miejscowości szukaj przelotnych opadów i wyraźnego wzrostu szansy deszczu po południu. Godzinowa prognoza burz jest jednak niepewna: model może trafić z samym zjawiskiem, a pomylić się o kilkadziesiąt kilometrów co do miejsca.
Burze dziś w nocy w Polsce
Burze w nocy zdarzają się rzadziej niż po południu, ale nie są wyjątkiem. Najczęściej przynosi je front chłodny, który przechodzi przez kraj niezależnie od pory dnia, albo duży zespół burz, który powstał po południu na zachodzie lub południu i przez wiele godzin przesuwa się dalej. Takie układy potrafią dotrzeć nad wschodnią Polskę dopiero w nocy.
Nocna burza jest trudniejsza do zauważenia, bo nie widać nadciągających chmur. Jeśli IMGW-PIB wydało ostrzeżenie obejmujące noc, przed snem zabezpiecz rzeczy na balkonie, zamknij okna i sprawdź radar. Gdy linia burz jest kilkadziesiąt kilometrów od Ciebie, odłącz od prądu sprzęt elektroniczny.
Kiedy schować się przed burzą
Radar pomaga zaplanować dzień, ale o bezpieczeństwie decyduje to, co dzieje się nad Tobą. Jeśli słyszysz grzmot, jesteś w zasięgu piorunów, nawet gdy jeszcze nie pada. Wejdź do budynku albo do samochodu z metalowym dachem i zostań w środku co najmniej 30 minut po ostatnim grzmocie.
Szczegółowe zasady zachowania w czasie burzy w domu, w samochodzie, na otwartym terenie i w górach opisujemy w poradniku jak chronić się przed burzą. Ogólne zasady czytania mapy, w tym znaczenie kolorów, znajdziesz w tekście jak czytać radar opadów.
Najczęstsze pytania
Czy dzisiaj będzie burza?
Najpewniej sprawdzisz to w ostrzeżeniach IMGW-PIB na meteo.imgw.pl i w godzinowej prognozie dla swojej miejscowości. Jeśli IMGW wydało ostrzeżenie przed burzami, a w prognozie są przelotne opady po południu, burza jest możliwa, choć nie musi przejść nad każdą miejscowością w powiecie.
O której godzinie dzisiaj będzie burza?
Dokładną godzinę da się ocenić dopiero wtedy, gdy burza już powstała i widać ją na radarze. Zmierz, ile kilometrów komórka przesunęła się w ciągu ostatnich 30 minut, i podziel przez to odległość od Twojej miejscowości. Prognozy modeli podają tylko przedział godzin, w którym burze są najbardziej prawdopodobne.
Czy radar burz pokazuje pioruny?
Nie. Radar meteorologiczny mierzy opady: deszcz, grad i śnieg. Wyładowania rejestrują osobne sieci detekcji, takie jak system PERUN prowadzony przez IMGW-PIB czy społeczna sieć Blitzortung. Dane PERUN można nałożyć na mapę radarową w serwisie meteo.imgw.pl.
Jak rozpoznać grad na radarze?
Grad daje bardzo silne echo, zwykle powyżej 55–60 dBZ, widoczne jako fioletowy lub biały rdzeń w środku burzy. Radary z podwójną polaryzacją, w które wyposażona jest sieć IMGW-PIB, potrafią dodatkowo odróżnić grad od deszczu po kształcie cząstek.
Czy burze mogą być w nocy?
Tak. Większość burz w Polsce powstaje po południu, ale burze związane z frontem chłodnym lub z dużymi zespołami komórek przetaczającymi się nad krajem mogą trwać do późnej nocy, a nawet pojawiać się nad ranem. Przy ostrzeżeniu nocnym warto przed snem zajrzeć na radar.
Oficjalne ostrzeżenia: IMGW-PIB. Dane w serwisie: RainViewer, Open-Meteo i NOAA GFS.
