Upał to w meteorologii temperatura powietrza powyżej 30°C. Upały w Polsce zdarzają się głównie w lipcu i sierpniu, a najczęściej na południowym zachodzie i w Małopolsce: według norm IMGW-PIB z lat 1991–2020 w Opolu i Tarnowie wypada średnio około 14 dni upalnych w roku, a na Helu niecały jeden. IMGW-PIB ostrzega przed upałem w trzech stopniach, gdy temperatura maksymalna osiąga co najmniej 30°C przez dłuższy czas.
- Dzień gorący to maksimum co najmniej 25°C, dzień upalny co najmniej 30°C.
- IMGW-PIB wydaje ostrzeżenia przed upałem w trzech stopniach; o stopniu decydują temperatura w dzień, w nocy i czas trwania upału.
- Najwięcej dni upalnych notuje się w Opolu, Tarnowie, Słubicach i Wrocławiu, najmniej nad morzem i w górach.
- 28 czerwca 2026 roku w Słubicach zmierzono 40,5°C, nowy rekord temperatury w Polsce.
- W upał pij regularnie wodę, unikaj wysiłku w południe i nigdy nie zostawiaj dzieci ani zwierząt w zamkniętym aucie.
Upały w Polsce: od ilu stopni mówimy o upale
Upał to stan pogody, w którym temperatura powietrza na wysokości 2 metrów nad gruntem przekracza 30°C. Tak definiuje go IMGW-PIB i tak rozumieją go synoptycy w prognozach.
W klimatologii używa się kilku pokrewnych pojęć, które warto rozróżniać, bo pojawiają się w komunikatach i statystykach:
| Pojęcie | Kryterium |
|---|---|
| Dzień gorący | temperatura maksymalna co najmniej 25°C |
| Dzień upalny | temperatura maksymalna co najmniej 30°C |
| Noc tropikalna | temperatura nie spada poniżej 20°C |
| Fala upałów | kilka dni upalnych z rzędu |
Upały w Polsce przychodzą zwykle wtedy, gdy nad kraj napływa gorące powietrze zwrotnikowe z południa, często pod wpływem wyżu. Najczęściej zdarzają się w lipcu i sierpniu, rzadziej w czerwcu, a pojedyncze dni upalne mogą trafić się już w maju i jeszcze we wrześniu. Według norm IMGW-PIB z lat 1991–2020 w Warszawie średnio 4,1 dnia upalnego przypada na lipiec, 3,1 na sierpień i 1,7 na czerwiec.
Ostrzeżenia przed upałem IMGW-PIB: trzy stopnie
IMGW-PIB wydaje ostrzeżenia przed upałem po osiągnięciu lub przekroczeniu 30°C, w trzystopniowej skali. O stopniu decyduje nie tylko temperatura w dzień, ale też to, czy noce przynoszą ochłodę, oraz jak długo upał potrwa.
| Stopień | Kolor | Kryteria opisane przez IMGW-PIB |
|---|---|---|
| 1 | żółty | maksimum 30–34°C i minimum poniżej 18°C przez co najmniej 2 dni albo co najmniej 35°C przez 1 dzień |
| 2 | pomarańczowy | maksimum 30–34°C i minimum co najmniej 18°C przez co najmniej 2 dni |
| 3 | czerwony | maksimum powyżej 34°C przez co najmniej 2 dni |
Ciepła noc podnosi stopień ostrzeżenia, bo organizm nie ma kiedy odpocząć od gorąca. Kryteria IMGW-PIB może z czasem doprecyzowywać, dlatego zawsze liczy się treść konkretnego ostrzeżenia na meteo.imgw.pl. Więcej o samej skali kolorów przeczytasz w artykule stopnie ostrzeżeń IMGW.
Na stronie każdej miejscowości w PogodaPolski widać ostrzeżenia IMGW-PIB obowiązujące w danym województwie. Przy najpoważniejszych zagrożeniach Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysyła także SMS Alert RCB do osób przebywających na zagrożonym obszarze.
Gdzie w Polsce jest najgoręcej
Najwięcej dni upalnych notuje się na południowym zachodzie kraju, w Kotlinie Sandomierskiej i w dolinie Odry, najmniej nad samym morzem i w górach. Dobrze widać to w normach klimatycznych IMGW-PIB z lat 1991–2020:
| Stacja IMGW-PIB | Dni gorące (≥ 25°C) w roku | Dni upalne (≥ 30°C) w roku |
|---|---|---|
| Opole | 58,1 | 13,9 |
| Tarnów | 59,1 | 13,7 |
| Słubice | 53,5 | 12,5 |
| Wrocław | 56,3 | 12,3 |
| Warszawa | 49,8 | 9,6 |
| Gdańsk | 22,3 | 3,3 |
| Łeba | 16,3 | 2,1 |
| Zakopane | 17,8 | 0,9 |
| Hel | 14,0 | 0,7 |
Dni z temperaturą co najmniej 35°C są w Polsce wciąż rzadkie: nawet w Słubicach wypada ich średnio 1,3 w roku. Jeśli planujesz lato w mieście, sprawdzaj pogodę dla Opola, prognozę dla Tarnowa czy pogodę we Wrocławiu. Kto szuka ochłody, zwykle znajdzie ją nad morzem: pogoda na Helu latem rzadko przynosi więcej niż 25°C. Dlaczego tak jest, wyjaśniamy w poradniku pogoda nad morzem.
W dużych miastach upał odczuwa się mocniej niż na wsi. Beton i asfalt nagrzewają się w dzień i oddają ciepło nocą, więc w centrum miasta noce są cieplejsze niż na przedmieściach.
Lato 2026: nowy rekord temperatury w Polsce
Lato 2026 zapisało się w historii polskich pomiarów. Pod koniec czerwca nad Polskę napłynęło bardzo gorące powietrze i na zachodzie kraju temperatura sięgała 39–40°C.
Według biuletynu IMGW-PIB za czerwiec 2026 roku 28 czerwca w Słubicach zanotowano 40,5°C. To nowy absolutny rekord temperatury powietrza w Polsce. Poprzedni, 40,2°C, zmierzono w Prószkowie koło Opola 29 lipca 1921 roku. Już dzień wcześniej padł nowy rekord temperatury dla czerwca, ale przetrwał tylko jedną dobę. Po upałach do kraju wkroczyło chłodniejsze powietrze, a na granicy mas powietrza rozwinęły się burze z intensywnymi opadami. Więcej o tym, dlaczego upał często kończy się nawałnicą, przeczytasz w tekście burze w Polsce.
Inne rekordy temperatury, mrozu i opadów zebraliśmy w artykule rekordy pogodowe w Polsce.
Noc tropikalna i temperatura odczuwalna
Noc tropikalna to noc, podczas której temperatura nie spada poniżej 20°C. W Polsce takie noce wciąż zdarzają się rzadko, ale coraz częściej towarzyszą falom upałów, zwłaszcza w dużych miastach.
Temperatura w cieniu to nie wszystko. Przy wysokiej wilgotności powietrza i słabym wietrze organizm gorzej oddaje ciepło, więc upał odczuwamy jako silniejszy niż wskazuje termometr. Dlatego w prognozie warto patrzeć także na temperaturę odczuwalną i punkt rosy. Jak je czytać, wyjaśniamy w artykule temperatura odczuwalna.
Promieniowanie UV w upalne dni
Indeks UV mówi, jak silne jest promieniowanie ultrafioletowe Słońca. Według Światowej Organizacji Zdrowia ochrona przed słońcem jest potrzebna, gdy indeks wynosi 3 lub więcej.
| Indeks UV | Zagrożenie według WHO |
|---|---|
| 1–2 | niskie |
| 3–5 | umiarkowane |
| 6–7 | wysokie |
| 8–10 | bardzo wysokie |
| 11 i więcej | ekstremalne |
Najsilniejsze promieniowanie jest w okolicach południa i w czerwcu oraz lipcu, gdy Słońce stoi najwyżej. Upał i wysoki indeks UV często występują razem, ale nie zawsze: przy chmurach może być gorąco i duszno, a promieniowanie będzie słabsze. Indeks UV na każdą godzinę znajdziesz w prognozie na stronie miejscowości, na przykład w prognozie godzinowej dla Warszawy.
Jak sobie radzić z upałem
Najważniejsze zasady to unikać przegrzania i odwodnienia. IMGW-PIB w swoich zaleceniach na czas upału podkreśla kilka prostych kroków:
- Pij regularnie wodę, zanim poczujesz pragnienie, i unikaj alkoholu.
- Ogranicz przebywanie na słońcu w godzinach okołopołudniowych, wybieraj cień i przewiewne miejsca.
- Noś lekkie, przewiewne, ale kryjące ubranie i nakrycie głowy, używaj kremu z filtrem.
- Wysiłek fizyczny przenieś na wczesny ranek albo wieczór.
- Schładzaj się chłodnymi, ale nie lodowatymi napojami i letnim prysznicem.
- Korzystaj z klimatyzacji lub wentylatora, ale unikaj bardzo dużych różnic temperatury.
- Zasłaniaj okna w dzień, a wietrz mieszkanie nocą i wcześnie rano.
- Nigdy, nawet na chwilę, nie zostawiaj dzieci ani zwierząt w zamkniętym samochodzie.
- Zainteresuj się starszymi sąsiadami i krewnymi, którzy mogą potrzebować pomocy.
Szczególnie narażone są dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży i osoby z chorobami serca lub układu oddechowego. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy w upał trzeba zachować dodatkową ostrożność. Objawy takie jak silny ból głowy, zawroty, nudności, splątanie czy utrata przytomności po przebywaniu w gorącu mogą oznaczać udar cieplny i wymagają pilnej pomocy (numer alarmowy 112).
Jak sprawdzić prognozę upałów
Prognozę upałów najlepiej sprawdzać na kilka dni przed planowanym wyjazdem i aktualizować ją każdego dnia. Modele pogodowe zwykle dobrze przewidują napływ gorącego powietrza kilka dni wcześniej, ale dokładne maksimum temperatury i godzinę burzy na koniec upału łatwiej określić dopiero dzień lub dwa przed.
- W pogodzie długoterminowej zobaczysz, czy nadchodzi dłuższy okres gorąca.
- Na mapach prognozy temperatury na radarze widać, jak gorące powietrze przesuwa się nad Polską w ciągu najbliższego tygodnia.
- Na stronie miejscowości sprawdzisz ostrzeżenia IMGW-PIB dla województwa, temperaturę odczuwalną i indeks UV godzina po godzinie.
- Listę wszystkich miejscowości znajdziesz na stronie pogoda w miastach Polski.
Najczęstsze pytania
Od ilu stopni jest upał?
W polskiej meteorologii upał oznacza temperaturę powietrza powyżej 30°C, mierzoną na wysokości 2 metrów nad gruntem. Dzień z maksimum co najmniej 25°C nazywa się dniem gorącym, a z maksimum co najmniej 30°C dniem upalnym.
Kiedy IMGW wydaje ostrzeżenie przed upałem?
IMGW-PIB wydaje ostrzeżenia, gdy temperatura maksymalna osiąga 30°C lub więcej. Stopień 1 obejmuje co najmniej dwa dni z maksimum 30–34°C i chłodniejszymi nocami, stopień 2 taki sam upał przy nocach z temperaturą co najmniej 18°C, a stopień 3 co najmniej dwa dni z maksimum powyżej 34°C.
Co to jest noc tropikalna?
Noc tropikalna to noc, w której temperatura powietrza nie spada poniżej 20°C. Takie noce utrudniają regenerację organizmu i są szczególnie obciążające dla osób starszych i chorych, dlatego ciepłe noce podnoszą stopień ostrzeżenia przed upałem.
Gdzie w Polsce jest najgoręcej latem?
Według norm klimatycznych IMGW-PIB z lat 1991–2020 najwięcej dni upalnych mają Opole (13,9 w roku), Tarnów (13,7), Słubice (12,5) oraz Wrocław i Legnica (po 12,3). Najchłodniej latem jest nad morzem i w górach, na przykład na Helu jest średnio 0,7 dnia upalnego w roku.
Jaka była pogoda latem 2026 roku?
Lato 2026 przyniosło wyjątkową falę upałów pod koniec czerwca. Według biuletynu IMGW-PIB 28 czerwca w Słubicach zanotowano 40,5°C, co jest nowym rekordem pomiarów temperatury w Polsce. Poprzedni rekord, 40,2°C, pochodził z Prószkowa z 1921 roku.
Jak sprawdzić, czy jutro będzie upał?
Najprościej w prognozie godzinowej dla swojej miejscowości: pokazuje temperaturę, temperaturę odczuwalną i indeks UV na każdą godzinę. Oficjalne ostrzeżenia przed upałem publikuje IMGW-PIB na meteo.imgw.pl, a przy dużym zagrożeniu RCB wysyła SMS Alert RCB.
Oficjalne ostrzeżenia: IMGW-PIB. Dane w serwisie: RainViewer, Open-Meteo i NOAA GFS.
