Opady śniegu na radarze i w prognozie: jak rozpoznać śnieg i ile go spadnie

Opady śniegu wyglądają na radarze słabiej niż deszcz o tej samej ilości wody, bo lód odbija fale radarowe znacznie słabiej niż woda. Słaby śnieg z niskich chmur bywa przez to prawie niewidoczny, zwłaszcza daleko od radaru, a w strefie topnienia płatków pojawia się z kolei sztucznie wzmocnione echo, tzw. jasne pasmo. Ile śniegu spadnie, szacuje się z prognozy w milimetrach: 1 mm wody to przeciętnie około 1 cm świeżego śniegu, ale ta proporcja mocno zależy od temperatury.

Jak wyglądają opady śniegu na radarze

Opady śniegu na radarze wyglądają słabiej, niż są w rzeczywistości. Radar mierzy, ile energii odbija opad, a lód odbija fale radarowe kilka razy słabiej niż woda. Do tego płatki śniegu są lekkie i luźne, więc zawierają mniej materii niż krople w tej samej objętości powietrza. Wzory, które zamieniają echo na milimetry na godzinę, są opracowane dla deszczu, dlatego dla śniegu zaniżają natężenie.

W praktyce oznacza to, że zimą warto inaczej czytać kolory. Jasnoniebieska plama, która latem oznaczałaby mżawkę, zimą może oznaczać regularne opady śniegu, a ciemnoniebieska nawet intensywne. Żółte i czerwone kolory przy śniegu pojawiają się rzadko, a jeśli już, to zwykle w strefie topnienia albo w krótkich, gwałtownych śnieżycach.

Śnieg na radarze ma też inny wygląd. Pasy opadów są zwykle bardziej jednolite i rozmyte niż letnie burze, a echo jest słabe, ale rozległe. Więcej o samej technice pomiaru przeczytasz w tekście radar pogodowy: jak działa.

Dlaczego słaby śnieg bywa niewidoczny

Słaby śnieg może w ogóle nie pojawić się na mapie, choć za oknem pada. Główne przyczyny są trzy.

1. Wiązka biegnie za wysoko. Z powodu krzywizny Ziemi wiązka radaru w odległości 100 km jest już około 1,5 km nad radarem. Zimą śnieg często pada z niskich chmur, których wierzchołki leżą na wysokości 1–2 km, więc radar może je „przestrzelić”.
2. Echo jest zbyt słabe. Drobne, pojedyncze płatki dają sygnał na granicy czułości. Część serwisów odfiltrowuje najsłabsze echa, żeby usunąć szumy, i razem z nimi znika słaby śnieg.
3. Cienie górskie. W Tatrach, Beskidach i Sudetach góry zasłaniają część wiązki. W miejscowościach takich jak pogoda Zakopane czy pogoda Karpacz radar pokazuje śnieg słabiej, niż pada.

Dobrym przykładem są opady śniegu znad Bałtyku. Przy mroźnym wietrze z północy nad ciepłym jeszcze morzem tworzą się niskie chmury konwekcyjne, które dają przelotny śnieg na wybrzeżu. Są niskie, więc radar może je pokazywać słabo albo tylko blisko stacji.

Jasne pasmo: strefa topnienia płatków

Jasne pasmo to strefa sztucznie silnego echa na wysokości, na której płatki śniegu zaczynają topnieć. Topniejący płatek pokrywa się warstewką wody. Dla radaru wygląda wtedy jak duża mokra kropla i odbija znacznie więcej energii niż suchy płatek nad nim i mniejsza kropla deszczu pod nim.

Na mapie jasne pasmo widać najczęściej jako pierścień silniejszych opadów wokół radaru, w pewnej odległości od niego. W tym miejscu wiązka przecina warstwę topnienia. Wewnątrz i na zewnątrz pierścienia opady wyglądają słabiej. Jest to typowe dla dni z temperaturą przy ziemi kilka stopni powyżej zera i śniegiem wyżej, czyli dla jesieni, przedwiośnia i zimowych odwilży.

Jasne pasmo jest też wskazówką: jeśli je widać, to na niewielkiej wysokości jest około 0°C. Gdy temperatura przy ziemi spada, strefa topnienia obniża się i deszcz może przejść w śnieg.

Śnieg, deszcz ze śniegiem czy marznący deszcz

Rodzaj opadu zimą zależy od temperatury w całej warstwie powietrza między chmurą a ziemią, a nie tylko od temperatury przy ziemi. Zwykła mapa radarowa nie odróżnia tych opadów, dlatego trzeba sprawdzić temperaturę w prognozie dla swojej miejscowości.

Najgroźniejszy jest marznący deszcz, bo na radarze niczym nie różni się od deszczu, a na drogach tworzy gołoledź. Jak go rozpoznać i jak się przygotować, opisujemy w artykule gołoledź i marznący deszcz. Radary z podwójną polaryzacją, w które wyposażona jest sieć IMGW-PIB, potrafią odróżnić rodzaj opadu, ale większość publicznych map tej informacji nie pokazuje.

Prognoza opadów śniegu: ile śniegu spadnie

Prognoza opadów śniegu w modelach podawana jest zwykle w milimetrach wody, a nie w centymetrach śniegu. Żeby przeliczyć ją na grubość pokrywy, używa się proporcji między śniegiem a wodą. Według amerykańskiej służby meteorologicznej NWS tradycyjna reguła 10 do 1 jest tylko punktem wyjścia, a rzeczywista proporcja zmienia się z temperaturą.

Przykład: prognoza 8 mm opadu przy temperaturze około -3°C oznacza mniej więcej 8–10 cm świeżego śniegu. Przy temperaturze bliskiej zera z tych samych 8 mm może być tylko kilka centymetrów, bo część opadu stopnieje na ziemi lub spadnie jako deszcz ze śniegiem. Silny wiatr dodatkowo ubija i przenosi śnieg, więc w jednym miejscu będzie go mniej, a w zaspach dużo więcej.

Opady śniegu w Polsce: ostrzeżenia IMGW

Przy intensywnych opadach śniegu w Polsce IMGW-PIB wydaje ostrzeżenia meteorologiczne. Według klasyfikacji stosowanej przez IMGW-PIB ostrzeżenie pierwszego stopnia przed intensywnymi opadami śniegu obejmuje sytuacje, gdy w czasie do 12 godzin pokrywa śnieżna przyrasta o około 10–15 cm. Wyższe stopnie dotyczą jeszcze większych przyrostów. Osobno instytut ostrzega przed zawiejami i zamieciami śnieżnymi, czyli śniegiem przenoszonym przez silny wiatr, oraz przed oblodzeniem.

Znaczenie kolorów ostrzeżeń i zasady postępowania wyjaśniamy w artykule o stopniach ostrzeżeń IMGW. Na stronach miast pokazujemy ostrzeżenia obowiązujące w województwie.

Opady śniegu dziś: jak je śledzić

Opady śniegu dziś najlepiej śledzić, łącząc trzy źródła informacji:

• Radar. Na radarze opadów dla Polski sprawdzisz, skąd i jak szybko nadciągają opady. Zimą pamiętaj, że słabe echo może oznaczać porządny śnieg. Dla północnego wschodu przyda się radar Białystok.
• Temperatura. W prognozie godzinowej dla swojej miejscowości sprawdź, czy temperatura będzie poniżej zera, czy w okolicy 0–2°C, gdy możliwy jest deszcz ze śniegiem. Na północnym wschodzie, na przykład w pogodzie dla Suwałk, śnieg utrzymuje się zwykle dłużej niż na zachodzie kraju.
• Ostrzeżenia. Jeśli IMGW-PIB wydało ostrzeżenie, zaplanuj więcej czasu na dojazd i sprawdź radar przed wyjściem.

Jeśli zastanawiasz się, kiedy w tym sezonie pojawi się pierwszy śnieg, zajrzyj do artykułu kiedy spadnie śnieg. Ogólne zasady czytania mapy opisaliśmy w poradniku jak czytać radar opadów.